قرآن هم روى اين قضيه خيلى تكيه دارد . قرآن در توجيه مذهب شرك هميشه روى مسئلهء عادت و تقليد از گذشتگان و نياكان [ تأكيد دارد . ] قبلًا عرض كردم ، من در قرآن كاوش و مطالعه كردم ، ديدم كه يكى از آن مسائلى كه همهء پيغمبران با آن روبرو بوده‌اند عادات و تقليدات است . - آيا مىتوانيم بگوييم كه ملأ بهانه مىكردند ؟ استاد : خير ، خود مردم . - چون آن « قالوا » هايى كه نوعاً قرآن بيان مىكند بيان ملأ است كه . . . استاد : خير ، ملأ از اين امر استفاده مىكردند . اتفاقاً برعكس است ، خود آن ملأ شايد كمتر به اين عقايد و به اين تقاليد پايبند بودند ، غير ملأ بيشتر به اين عادات و تقاليد پايبند بودند . ملأ وقتى مىخواستند تودهء مردم را با خودشان همراه كنند ، به نيروى عادت مىچسبيدند . پس اين نيروى عادت وجود داشت . - ملأ كدام افراد هستند ؟ استاد : ملأ يعنى بزرگانى كه چشم پركن هستند . فساد عمل ، ريشهء ديگر شرك يك جهت ديگر در گرايشهاى ضد مذهبى همان چيزى است كه قبلًا عرض كرديم كه خود مذهب چون يك حس متعالى در انسان است ، از نظر روحى يك زمينهء مساعدى مىخواهد ؛ يعنى افرادى كه از نظر روحى و تقواى انسانى سقوط كرده‌اند ( در هر طبقه‌اى كه باشند ) ، افراد ساقط شدهء در فحشا و فسق و فجور و فساد عمل [ گرايش ضدمذهبى پيدا مىكنند . ] خود فساد عمل يك نوع تيرگى و تارى در روحيه‌ها به وجود مىآورد كه چنين افرادى بالطبع هر معنى مقدسى را طرد مىكنند ، خواه مذهب باشد خواه غيرمذهب ؛ يعنى آلودگيهاى روحى فى حدّ ذاته خودش يك مانعى است در اين راه .